Pod względem zamiłowania do używek i alkoholu Maleńczuk niewiele odbiega od Wysockiego. Nie czyni zresztą z tego tajemnicy, bo też i nikt by nie uwierzył, patrząc na Maleńczuka, że to chodząca abstynencja. Obaj interesujący i skandalizujący. Chropowaci w ocenie świata, nie stroniący od niewybrednych komentarzy, trudni do przewidzenia, zwłaszcza po używkach. Jednym słowem oryginały. I właśnie jeden z tych oryginałów, zafascynowany drugim – bardziej jako tekściarzem niż muzykiem – wydał chyba najciekawszą, a kto wie, czy nie najlepszą płytę w swoim dorobku.

„Wysocki Maleńczuka”, to najbardziej urocza płyta, jakiej ostatnio słuchałem. Oryginalne aranżacje w nowych tłumaczeniach Maleńczuka, dały nadspodziewanie interesujący efekt. Wysocki brzmi ożywczo, zarówno w klimacie rock & rolla, punka, bluegrassu czy dansingu. Kto nie wierzy, niech sięgnie po płytę. „Wchodzi” od pierwszych brzmień. „Czerwone zielone”, „Straszny dom”, „Bokser”, „Gips”, „Moskwa Odessa”, „Manekiny” – prima sort. Maleńczuk swobodny i rześki, czujący klimat, wprost gryzący temat. Teksty malownicze, muza zacna, całość dopieszczona. To naprawdę świetna płyta, ale nie dla ortodoksyjnych fanów Wysockiego.

„Wysocki Maleńczuka”, Maciej Maleńczuk z Zespołem Psychodancing, Warner Music Polska 2011

W swojej książce wydobywa spod kurzu niepamięci wykonawców, których się już w radio nie gra. Przywołuje anegdoty i raczy smaczkami z ich pobytu w Polsce Ludowej. Z dowcipem wspomina stare gramofony i winylowe płyty, których podłą żywotność – celem dalszej odsprzedaży – reanimował w sposób dla dzisiejszego użytkownika CD i pendrivów nadzwyczaj egzotyczny:

„… płyty ostro zgrane nabywały charakterystycznego białawego koloru. W celu uzyskania gwarantującej zainteresowanie kupującego połyskliwej czerni należało część grającą nasmarować czymś tłustym. Nie mogły to być mazie koloryzujące ani silnie zapachowe, gdyż były łatwe do zdemaskowania. Wchodziły w grę bezbarwne wazeliny, a także, w skrajnych wypadkach, masło lub smalec. Po dokładnym rozprowadzeniu powierzchnia płyty błyszczała jak psu oczy i robiła wrażenie nieużywanej.”

I dalej:

„Lśniący album mógł zwieść amatora, ale ci bardziej dociekliwi chcieli jeszcze posłuchać, czy płyta dobrze gra. Był sposób pozwalający na jednorazowe w miarę przyzwoite jej odtworzenie. Otóż na moment przed położeniem płyty na talerzu gramofonu należało lekko pociągnąć jej powierzchnię wodą. W jakiś magiczny sposób ha dwa o eliminowało szumy i trzaski, tworząc złudzenie, że mamy do czynienia z prawie nówką.

Doskonale pamiętam inny, też przejściowo należący do mnie, longplay Pata Boone’a, który był w tak złym stanie, że po umieszczeniu ramienia gramofonu na brzegu ramię owo zjeżdżało natychmiast do nalepki, nie odtwarzając ani jednej nutki. Z dumą mogę powiedzieć, że sprzedałem tę płytę, a nabywca dzięki niektórym wyżej wspomnianym zabiegom wysłuchał z zachwytem wszystkich nagranych na niej piosenek pierwszy i ostatni raz w życiu”.

Nie sposób też nie uśmiechnąć się, kiedy Mann tak oto wspomina swój pobyt na scenie wraz ze Steve’m Wanderem:

„Wonder zażyczył sobie, abym to właśnie ja był przy nim w trakcie miniceremonii (przekazanie czeku na rzecz dzieci niepełnosprawnych – przyp. moje), jako tłumacz i wsparcie topograficzne. W odpowiednim momencie koncert został przerwany, a na scenie pojawili się właściwi oficjele i bardzo zawodowo odbyliśmy proces przekazywania wspomnianego czeku. Zadowolony, że wszystko poszło gładko, powiedziałem po cichu Wonderowi, że zostawiam go na drugą część koncertu. I tu niespodzianka. Przebiegły Negr ani myślał puścić mnie od siebie. Trzymając mnie bardzo mocno (a siłę miał niebagatelną), powiedział do mikrofonu, że chciałby teraz dla publiczności i dla tych obdarowanych wykonać swój wielki przebój „I Just Called to Say I Love You”. Żeby podkreślić swoją sympatię do wszystkich i wszystkiego dookoła, wykona ją razem ze swoim przyjacielem Wojtkiem. Zaczęły mi latać ciemne płaty przed oczami, bo nie śpiewam nawet w okolicznościach kameralnych wobec ludzi bardzo dyskretnych, a co dopiero z Wonderem dla wielotysięcznej publiczności. Próbowałem upartemu gwiazdorowi coś mówić, że zostawiłem zupę na ogniu, ale ten nadal mnie trzymał mocno i całkowicie przestał rozumieć, co mówię. Nie miałem wyjścia. Wonder śpiewał, ja buczałem jak najciszej, a gwiazda, niezadowolona, dźgała mnie łokciem w bok i teatralnym szeptem mówiła: Głośniej, Wojtek, głośniej”.

Dodać trzeba, że „Rock Mann” wydany jest bardzo starannie. Zawiera liczne fotografie i dokumentalne ciekawostki. To doskonała pozycja dla tych, którzy chcą zajrzeć za kulisy i powspominać siermiężny, acz niezwykle ciekawy muzycznie czas PRL-u. To książka lekka i sympatyczna, choć zawiodą się ci, którzy liczą na wiwisekcję autora. Wprawdzie go poznajemy, ale tylko tyle, ile uzna on za stosowne. I dlatego „Rock Mann” pozostawia niedosyt. Po prostu chciałby się więcej i więcej, bo i postać nietuzinkowa, i czas intrygujący, i kulisy wydarzeń, których autor odsłonił jedynie rąbek. Aż prosi się, by powstał „Rock Mann II”. Miejmy nadzieję, że sukces wydawniczy skłoni autora do rozważenia takiej propozycji.

„Rock Mann, czyli jak nie zostałem saksofonistą”, Wojciech Mann, Wydawnictwo Znak, Kraków 2010, s. 200.

Kameralny koncert orbitujący tematyką wokół gwiazd… z gwiazdami w roli głównej. Siedzę teraz i słucham jednej z gwiazd wieczoru… Delikatna, liryczna nastrojowa płyta. To Bogdan Hołownia gra utwory Jerzego Wasowskiego. Spod klawiatury wyczarowuje kojącą, nostalgiczną muzykę. Nostalgiczną za czym? No właśnie… Kto wie, czy nie za doskonałością, bo jak sam wielokrotnie powtarza, piosenki Wasowskiego, to doskonałość osadzona na „niebotycznej wysokości”. Czuć fascynację mistrzem, ale bez klasycznego dystansu uczeń-mistrz. Tutaj jest harmonia, zaproszenie i współbrzmienie. Oni na tej płycie grają razem.

„Zmierzch” 
Bogdan Hołownia gra utwory Jerzego Wasowskiego.
HoBo Records Toruń 2008

Album Preisnera nie jest ilustracją muzyczną do filmu, jak nas do tej pory przyzwyczaił kompozytor. To samodzielna płyta (nie nowa, bo powstała w 2007 roku), która jest dziełem na orkiestrę, chór i solistów. Świdruje duszę w najdalszych jej zakątkach, unosi ją ponad doczesność, wyrywa z szumu codzienności, omijając jakże powszednie „tu i teraz”. Mamy tu swoistą biblijną kontemplację, bo teksty pojawiające się w albumie, to Księgi Hioba i Ewangelia św. Mateusza. Niesamowitości dziełu dodaje fakt, że Teresa Salgueiro śpiewa po… łacinie.

„Silence, Night & Dreams” zabiera nas tam, gdzie czas biegnie innym rytmem, a cisza delikatnie muska paletą barw jakby spoza świata dźwięków, który znamy. Uchyla bram wymiarów, które jedynie przeczuwamy, do których podświadomie tęsknimi… Płyta osadza w miejscu, zmusza do zastanowienia się nad sobą, nad tym, co tak naprawdę jest dla nas ważne. Czy rzeczywiście warto biec za prozaiczną doczesnością, czy nie lepiej sięgnąć pod taflę powszedniości i zanurzyć się w bezkresie znaczeń, refleksji, zagłębić w ciszę, noc i …śnić? Choćby na chwilę.

Prolog Krzysztofa Piesiewicza

Daj zrozumieć siebie,
I zrozumieć czas,
Poczuć pozwól dotyk,
Bliskość, która w nas

Milczy jak zaklęta,
Odliczając dni,
Zostawiając tylko,
Ciszę, noc i sny.

Zbigniew Preisner „Silence, Night & Dreams”, Emi Classics, 2007

Jej najnowsza płyta, to ociosywanie słowa za pomocą specyficznej mantry, w której pobrzmiewa klimat czegoś nienazwanego, sięgającego korzeniami w przysypaną kurzem niepamięci ludową bezpośredniość, czy klezmerski naturalizm. Dysputę o sprawach ważnych Przemyk wzmacnia intrygującym ornamentem dźwięków. Tłem dla jej słów są: fortepian, gitara akustyczna, bębny, dzwonki, akordeon, wiolonczela czy tuba. A kiedy trzeba, także śpiew na głosy, przenoszący w klimat tkliwych nadniemeńskich pieśni („Polska biel”).

Mam kłopot z tą płytą (w zasadzie dwiema, bo to dwupłytowe wydanie), bo im dłużej jej słucham, tym bardziej chcę się w nią zagłębić. Cholernie melancholijny klimat świdruje szczególnie mocno w listopadowy późny wieczór, kiedy to piszę: wszystko na świecie jest możliwe/wszystko się zmienia z dnia na dzień/jedynie moje życie nie powinno/nawet wrogowi zdarzyć się („Profan). Czy: niech mnie ktoś obudzi/i zatrzyma czas/przerwie sen wariata/koszmar co odwiecznie trwa („Niech mnie ktoś obudzi”).

Renata Przemyk ma zagorzałych fanów, którzy uwielbiają ją za to, że nie płynie ona głównym nurtem muzycznym. Że daje im czas, spowalnia, syci „niespiesznością”, tak jakby rytm jej piosenek wyznaczał spokojny i naturalny porządek świata. Świata, który nigdzie się nie spieszy, dając wydarzyć się wszystkiemu w takim, a nie innym tempie, i zawsze do końca. Z majestatem i nieuchronnością. Tchnie z tego jakiś fatalistyczny egzystencjalizm, ale taką licentia poetica obdarza nas właśnie Renata Przemyk.

Jest ciągle sobą, nieczułą na modę pieśniarką, konsekwentnie opowiadającą nam o tym, co ważne i warte zastanowienia. Bawi się słowem i jego brzmieniem. Pokazuje, że znalazła swój świat, do którego nas zaprasza, nie obiecując nieziemskich wrażeń. Stawia na prostotę i swoisty minimalizm, zza którego wygląda jednak przestrzeń wcale nie jednowymiarowa. Pełna znaczeń i pytań, tęsknot i niespełnień, dużej dawki smutku, ale nie beznadziei. Ta płyta wciąga. Jak bluszcz oplata nostalgicznymi pytaniami, na które próżno szukać łatwych odpowiedzi. I jest to naprawdę dobra płyta.

Tutaj możesz zobaczyć i usłyszeć tytułowy utwór

Renata Przemyk, „Odjazd”, QI Music 2009

Zaśpiewane dzisiaj, w trochę zmienionej aranżacji, emanują cały czas siłą i klimatem, do którego przyzwyczaił nas Gintrowski. Tradycyjnie już nie oszczędza gardła, „wypluwając” z siebie emocje, zwłaszcza w „Autoportrecie Witkacego”. „Powrót” z kolei, w ciekawej aranżacji, a właściwie jeszcze bardziej wysublimowanej ornamentyce, przenosi nas w świat tej nienazwanej tęsknoty, szarpiąc duszę owym „czymś”, czego do końca nie potrafimy nazwać. Nie bez przyczyny właśnie „Powrót” był najbardziej ulubioną pieśnią ks. Jerzego Popiełuszki, o którą prosił za każdym razem Gintrowskiego.

Ale płyta nie mogła by być nazwaną „nową”, gdyby nie znalazły się na niej piosenki nowe lub szerzej nieznane. Takie właśnie są „Zapałki”, jakże celnie punktujące nas samych i świat, w którym żyjemy:

byłem jak strumień gdzieś pod lasem
z którego sarna pije
zatruli źródło żółci kwasem
i teraz rynsztok we mnie płynie

to kraj, gdzie pamięć długo płonie
jak zaduszkowe świece
gdzie co ma latać w ziemi tonie
bo takie ciężkie jest powietrze

tu miłość wielką jest zagadką
ból walczy z pożądaniem
czy ma być siostrą, czy kochanką
czy do konsumpcji szybkim daniem

to kraj bez końca, bez początku
jak rozdział z ksiąg wyrwany
tutaj w historii tyle wątków
i finał taki pogmatwany

nie widać nic
nie słychać nic
nie wraca nikt
z krainy gdzie zachodzi słońce
czy nakryć stół
czy kopać dół
czy żegnać się
czy koniec to czy też początek

Co chce nam Gintrowski powiedzieć, kiedy wyśpiewuje powyższe słowa? Na to pytanie musimy sobie odpowiedzieć sami. Jedno jest pewne, swoją nową płytą daje nam kolejną porcję rozważań o życiu, historii, o nas samych… Przy okazji udowadnia, że „pieśniarstwo” w jego wykonaniu ma się całkiem nieźle, a sam fakt, że na końcu płyty raczy nas „I’m Your Man” z repertuaru Leonarda Cohena, pokazuje, że potrafi do słuchacza także mrugnąć okiem. Ma Gintrowski dar nadawania tekstom charakterystycznej dla siebie energii i dramaturgii, co zapewne było powodem tego, że Zbigniew Herbert żartobliwie powtarzał, że on jest jedynie tekściarzem Gintrowskiego.

Pamiętam czasy, kiedy słuchałem Gintrowskiego na zdezelowanym „Kasprzaku”, kiedy w oficjalnym obiegu Gintrowski nie istniał, bo ze zrozumiałych względów komuna na nim nie przepadała. Na zawsze zapamiętam go w niezwykłym trio razem z Kaczmarskim i Łapińskim, które wywoływało dreszcz emocji w nieśmiertelnym repertuarze „Murów” i „Raju”. Do dzisiaj mam „zajeżdżone” kasety z tamtych lat, przy których padła niejedna butelka wina. Gintrowski, to część mojej młodości i identyfikacji z czymś, co dawało (i wciąż daje) posmak wolności oraz niezgody na konformizm i jednowymiarowość.

Gintrowski wciąż jest taki sam. Nie tylko w warstwie twórczej, ale także prezentowanego oglądu świata. Ma swoje zdanie i nie boi się go wypowiadać. Jest niepoprawny w najlepszym tego słowa znaczeniu, co sprawia, że nie ma go w oficjalnych „przekaziorach”. Wybrał bycie sobą. Nie ma parcia na szkło, bo nie ma ono dla niego wartości dodanej. Wdzięczenie się do współczesnego świata pozostawia innym. Chadza swoimi ścieżkami, tymi, którymi chadzał Herbert, do którego wciąż nawiązuje w swojej twórczości. Nie bez kozery, bo Gintrowski, to kwestia… smaku. I ja go smakować lubię.

Poniżej fragment wywiadu, jakiego onegdaj udzielił „Rzepie”. Polecam.

Staram się dużo nie oglądać telewizji, bo to pełne wyższości przekonanie mediów właśnie irytuje najbardziej. Obok manipulacji i omijania niewygodnych dla obecnie rządzących wiadomości to najbardziej irytujące w polskich mediach zjawisko. Są stacje, jak TVN 24, które w ogóle wyrzuciłem z pamięci telewizora i do nich nie zaglądam. Głównie poruszam się po niezależnych mediach i portalach internetowych i stamtąd czerpię wiedzę i opinie o zdarzeniach.

Co to znaczy dziś „niezależne”? Jak akurat pan to mówi, to może to się kojarzyć z podziałem z czasu PRL na media oficjalne i niezależny od PZPR drugi obieg. Ale te czasy dawno minęły.

Ale dziś znów jest coś w rodzaju drugiego obiegu i to właśnie w Internecie. Są portale, jak Onet.pl czy gazeta.pl, które omijam szerokim łukiem. One są zależne i to nawet bardzo. Mają swoje „matki”, swych właścicieli, którzy dbają, by nic tam niepokojącego nie mogło się pojawić. Ale są portale, które grupują opinie ludzi zupełnie niezależnych, np. jak Salon24, Blogmedia24, Polityczni.pl, Niepoprawni.pl. Tam są różne opcje polityczne, niekoniecznie piszą tam zawodowi dziennikarze, ale to co najważniejsze, to że ludzie piszą to, co myślą, a nie to, co im szef każe. Bo obawiam się, że jest tak, a w każdym razie taka opinia się ugruntowała, że dziennikarz wszystko jedno z jakiej opcji z dominujących na rynku tytułów nie pisze tekstów niezależnych, tylko podporządkowane linii danego pisma. 

———————————- 

Przemysław Gintrowski, „Kanapka z Człowiekiem i Trzy Zapomniane Piosenki”, 2009 rok,

1.Astrolog (sł. Jacek Kaczmarski), 2.Pompeja II (sł. Jacek Kaczmarski), 3.Pikieta powstańcza (sł. Jacek Kaczmarski), 4.Autoportret Witkacego (sł. Jacek Kaczmarski), 5.Birkenau (sł. Jacek Kaczmarski), 6.A my nie chcemy uciekać stąd (sł. Jacek Kaczmarski), 7.List (sł. Adriana Szymańska), 8.Zapałki (sł. Bogdan Olewicz), 9.Ja (sł. Jacek Kaczmarski), 10.…Jaki miły i mądry facet (sł. Andrzej Bursa), 11.Kantyczka z lotu ptaka (sł. Jacek Kaczmarski), 12.Modlitwa o szarfę i trunek (sł. Antoni Słonimski), 13.Kołysanka dla Kleopatry (sł. Jacek Kaczmarski), 14.Kanapka z człowiekiem (sł. Jacek Kaczmarski), 15.Powrót (sł. Jacek Kaczmarski), 16.I’m your man (muz. i sł. Leonard Cohen, tłum. Maciej Zembaty)

Zaczęli tak jak sobie wyobrażałem. Ze schrypniętego gardła Dana McCafferty’ego popłynął „Telegram”, a więc kawałek, który odkąd pamiętam, zawsze nastrajał mnie energetycznie. Nie tylko dlatego, że McCafferty, to wokalny cymes sam w sobie, ale dlatego, że w warstwie rytmicznej stanowi clou tego, co w hardrocku lubię. Potem już była tylko i wyłącznie sycąca retrospekcja i hardrockowo-rockandrolowe koncertowisko. Urokliwe i chyba najszerzej znane leciwe „Love Hurts” czy „Dream On”, przeplatane np.  rytmicznym „See Me” z roku 2008, ciekawie spinały stare z nowym. To, co mam na płytach, a wcześniej na kasetach, miałem na wyciągnięcie ręki. I choć główni bohaterowie wyraźnie się posunęli w latach, to ich utwory absolutnie nie, a powstające wciąż nowe kawałki świadczą, że nie zapomnieli, jak się robi dobrą muzykę, i że nie zamierzają jedynie odcinać kuponów od starych przebojów.

Zadziwia zwłaszcza McCafferty (w wyeksponowanych flagach amerykańskich konfederatów na koszuli), któremu siły głosu mógłby pozazdrościć niejeden młody rockowy wokalista. Siła i ekspresja, to wciąż jego znak rozpoznawczy. Zresztą, cóż można dodać, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że Nazareth istnieje już 41 lat! Wciąż koncertuje, nagrywa płyty i… jest taki sam, pomimo że skład zespołu zmienił się dziewięć razy. Ze starego składu pozostali tylko Dan McCafferty i basista Pete Angew. To jednak w zupełności wystarcza i nie trzeba specjalnie wyjaśniać dlaczego. Swego czasu Nazareth zawitał do Bydgoszczy (maj 1984 r.), dając koncert na Torbydzie. Nie wspominałbym o tym, gdyby nie ciekawostka. Otóż mieszkający obok Torbydu mój kolega nagrał z okna swojej łazienki ten koncert. Z dzisiejszej perspektywy jest to całkiem niezła gratka fonograficzna.

Zespół będzie jeszcze koncertował w Polsce. Gorąco zachęcam wszystkich ze Szczecina (dzisiaj), Warszawy, Poznania, Wrocławia, Katowic i Lublina. Bilety po 88 złociszy.

Okazuje się, że mocna muzyka też niesie przesłanie patriotyczne, choć trzeba do tego odrobiny dobrej woli. Jako że wychowałem się na dobrym starym hard rocku, zahaczającycm o metal, było to dla mnie miłe ucha łaskotanie. Wrażenie robi Lao Che, porażające ekspresją, dynamizmem i poszukiwaniem nowych brzmień. Polecam tekst na ich temat w najnowszej „Racji Polskiej” popełniony przez Mirka Owczarza. Poza tym weekend upłynął mi na walce z jakimś uczuleniem, które nie wiedzieć czemu wybrało akurat mnie.

Późna noc w kinie na Wojnie Światów Stevena Spielberga. Stary motyw w nowym opakowaniu. Jakieś traumy reżysera wzięły w filmie górę. Obcy naprawdę nieprzyjemni, nicujący ludzkie ciała, tworzący rozlewiska krwi, siejący chaos i przerażenie. Dopiero jakieś ziemskie wirusy, czy też bakterie zrobiły to, czego nie nie była w stanie dokonać najlepsza armia świata. Nie wiadomo, czy z obcymi wygrał w końcu wirus ebola, ptasia grypa czy też AIDS. W każdym razie nieproszonych gości wytruło. Efekty specjalne znośne, choć na kolana nie powalają. Zdaje się, że Spielberg najlepsze lata ma już za sobą. Bilety drogie – 22 zł, średnia cola 6,50, popcorn – nie wiem, w kinie rzadko jadam.